Pauw&Witteman besteedde in de uitzending van 4 mei jl. uitgebreid aandacht aan laaggeletterdheid. Stichting Lezen & Schrijven lanceerde eind vorige maand een activiteitenpakket voor basisscholen. En voorzitter Prinses Laurentien hamerde tijdens de opening van de taalleesconferentie op 21 april jl. op het belang van leesplezier voor kinderen, bij het voorkomen van laaggeletterdheid op latere leeftijd.
Onderwijsweb vroeg Annemarie Birnie, bij Van Tricht uitgeverij uitgever van onder meer de Troefreeks voor dove jongeren en andere jongeren met taalachterstanden, om commentaar.
Hoe belangrijk is het dat er aangepaste (op laaggeletterden gerichte) leesboeken zijn?
“Dat is erg belangrijk, omdat er anders voor 'probleemlezers' geen boeken zijn op hun leesniveau èn op hun interesseniveau. Anders zullen zij niet kunnen ontdekken dat lezen ook leuk kan zijn; voor sommige (dove) lezers zijn de aangepaste boeken een opstap naar gewone (jeugd-)literatuur. Vaak zijn de boeken die dove jongeren wel kunnen lezen te kinderachtig, vandaar dat we ons in de Troef-reeks richten op makkelijke boeken met onderwerpen die voor jongeren interessant zijn.”
Waarin verschillen deze boeken van ‘normale’ leesboeken?
"Voor dove lezers geldt dat je niet teveel voorkennis mag verwachten. Je moet veel feiten en uitdrukkingen expliciteren (denk aan wereldkennis of figuurlijk taalgebruik) die je normaliter bekend veronderstelt. De zinnen mogen niet te lange of complex zijn. Dove mensen hebben door hun achterstand in de Nederlandse taal vaak een achterstand in kennis van de wereld om hen heen. Die is ook bij het lezen van belang. En het feit dat ze het Nederlands vaak niet goed beheersen, maakt het (leren) lezen ook weer heel lastig. De leesproblematiek maakt die informatieachterstand alleen maar groter, eigenlijk een vicieuze cirkel."
Wat doen we hier als maatschappij aan? Krijgt Van Tricht uitgeverij subsidie?
"Het ministerie van OCW subsidieert leesbevorderingsactiviteiten van de FODOK (de Nederlandse Federatie van Ouders van Dove Kinderen). Een deel daarvan is bestemd voor de Troef-reeks, waar de FODOK ook nauw bij betrokken is.
Er gaan geluiden op dat m.n. dove kinderen juist geen speciale (kinder) boeken zouden moeten lezen ('dan leren ze het nooit'). Wat is uw mening hierover?
"Het is juist zo dat als dove kinderen boeken makkelijker begrijpen, ze deze kunnen waarderen en zo ontdekken dat lezen leuk kan zijn. En zo maken ze vaak (maar niet altijd) de opstap naar gewone boeken. Als dove kinderen in staat zijn tot het lezen van gewone boeken, moet je ze hen die ook niet onthouden, maar voor veel dove kinderen geldt nu eenmaal dat ze een behoorlijke leesachterstand hebben, ook wanneer ze een cochleair implantaat hebben. Voor hen geldt dat als ze geen aangepaste boeken krijgen, ze niet of nauwelijks lezen."
Onder laaggeletterdheid wordt in de volksmond een hele grote groep geschaard: laaggeschoolde analfabeten, maar ook hoogopgeleide allochtonen, doven en slechthorenden, kinderen met dyslexie… Wat betekent de diversiteit van deze groep voor het aanbod van leesboeken?
“Als alle laaggeletterden met dezelfde leesboeken overweg zouden kunnen dan zou de Troef-reeks geen bestaansgrond hebben en dan werd de dove doelgroep beter bediend. De doelgroep dove kinderen is, zo je dat zou willen, nog het meest te vergelijken met allochtone kinderen, die weinig achtergrondkennis en kennis van de Nederlandse taal hebben. Maar verder vraagt een laaggeletterde volwassene weer heel andere aanpassingen dan een doof kind. Voor een dyslectisch kind is het ook weer anders: die heeft doorgaans bijvoorbeeld wel meer kennis van de wereld dan een doof kind.”
Reageren?
Wilt u reageren op dit interview, of op het thema 'laaggeletterdheid'? Mail uw Commentaar naar redactie@onderwijsweb.nl.